Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Tomasz Borówka

Sutuhali, św. Gaweł i Bytom. To byłby najstarszy kościół na Górnym Śląsku. Czy istniał?

Tajemnicę Sutuhali mogą rozwikłać wykopaliska pod kościołem św. Małgorzaty. Mają zostać podjęte w 2018 roku. Fot. Magdalena Nowacka-Goik Tajemnicę Sutuhali mogą rozwikłać wykopaliska pod kościołem św. Małgorzaty. Mają zostać podjęte w 2018 roku.
Tomasz Borówka

Tajemnicza nazwa Sutuhali, łączona ze Wzgórzem Świętej Małgorzaty w Bytomiu, może być pozostałością po zapomnianej próbie chrystianizacji ziem dzisiejszego Górnego Śląska.

Sutuhali: to słowo nie daje spokoju historykom od lat. Nazwa Sutuhali niejasno wiąże się ze Wzgórzem św. Małgorzaty w Bytomiu. To tam w XI wieku mieścił się pierwotny bytomski gród i co najmniej od wieku XII stał nieistniejący już romański kościół pod wezwaniem św. Małgorzaty. Ale lokowane w 1254 roku miasto Bytom nie powstało wokół tego grodu. Gdzie indziej też zbudowano nowy kościół parafialny. Bytomska Małgorzatka znalazła się nieco na uboczu. Stojący obecnie na niej neogotycki kościółek jest stosunkowo młody, XIX-wieczny. Mimo to Małgorzatka i tak roztacza wokół trudną do skonkretyzowania, pełną mistycznego uroku aurę prawieków.

Od zuti buri do Świętochłowic

Jedną z tajemnic Bytomia pozostaje nazwa Sutuhali, której naukowcom nie udaje się powiązać językowo ani z Bytomiem, ani ze świętą Małgorzatą. Nazwa Sutuhali (czasami - Sutuhal) występuje już w XIII-wiecznych dokumentach. I tak np. w przywileju wystawionym przez księcia bytomskiego Kazimierza w 1294 roku pojawia się „góra Sutuhali koło miasta Bytomia”. Czy więc Sutuhali to na pewno Małgorzatka? W którymś z dokumentów jego powierzchnia określona została na dobre 80 hektarów. Wzgórze św. Małgorzaty jest kilkadziesiąt razy mniejsze.

Sutuhali usiłowano tłumaczyć na rozmaite sposoby. To zuti buri od swenti bór, pogańskiego miejsca kultu - uważał Franz Gramer, autor wydanej w 1863 roku „Kroniki miasta Bytomia”. W końcówce „hali” dopatrywano się słowa kal (czyli bagno, moczary) bądź przypisywano jej czeskie pochodzenie (po czesku holy to goły, że niby goły pagórek). Sutuhali wyjaśniano też jako góra Szkotów i szańce szwedzkie, od czego odcinał się ksiądz Józef Szafranek, w zamian proponując sute hałdy.

Tymczasem kluczem do wyjaśnienia zagadki Sutuhali może być nazwa pobliskich Świętochłowic. Również jej pochodzenie jest niejasne, mimo i tutaj znacznej inwencji badaczy. Miano więc nazwać Świętochłowice to od świętego gaju, to od pogańskiego Świętowita, to znowu od imienia Świętosław, względnie Świętochel czy Świętochla. A przecież brzmienie nazwy Świętochłowice budzi oczywiste skojarzenia z Sutuhali! Tyle tylko, że Świętochłowice - te pierwotne - są położone ładnych kilka kilometrów od Wzgórza św. Małgorzaty. Nie mogą więc być Sutuhali. Zarazem jednak wydają się mieć z Sutuhali coś wspólnego. Co?

Pozostało jeszcze 66% treści.

Jeżeli chcesz przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Prenumerata cyfrowa

    Czytaj ten i wszystkie artykuły w ramach prenumeraty już od 2,46 zł dziennie.

    już od
    2,46
    /dzień
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące zgody, w tym jej wycofania, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności oraz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Tomasz Borówka

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.dziennikzachodni.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2018 Polska Press Sp. z o.o.