Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Paweł Stachnik

Towarzysz Lenin w Krakowie. Czy to jego miasto?

Uroczystość rocznicowa pod pomnikiem Włodzimierza Lenina w Nowej Hucie Fot. Archiwum Uroczystość rocznicowa pod pomnikiem Włodzimierza Lenina w Nowej Hucie
Paweł Stachnik

22 czerwca 1912. Do Krakowa przyjeżdża Włodzimierz Lenin. Chce być tu bliżej Rosji i partii, którą kieruje z emigracji. Pod Wawelem i na Podhalu spędza dwa lata. Galicja jest w tym czasie przystanią dla wielu antycarskich.

Rok 1912 miał się okazać ważny dla rosyjskich rewolucjonistów z Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji nazywanych bolszewikami. W styczniu w Pradze odbył się ich zjazd, na którym wybrano nowy Komitet Centralny z Włodzimierzem Leninem na czele.

Bolszewicy mieli sześciu deputowanych w Dumie i starali się oddziaływać na społeczeństwo rosyjskie w duchu swoich idei. W tym celu w Petersburgu zaczęli wydawać skierowaną do robotników masową gazetę zatytułowaną „Prawda”.

By być bliżej kraju, partii i gazety przebywający dotychczas na emigracji w Paryżu Włodzimierz Lenin postanowił przenieść się do Galicji.

Wybrał Kraków, który leżał wtedy zaledwie kilkanaście kilometrów od granicy z imperium. Miał też - co istotne - kolejowe połączenie z Petersburgiem, co pozwalało na codzienne przekazywanie korespondencji i gazet w obydwie strony.

Kraków rewolucyjny

Nie mniej ważny był fakt, że monarchia austro-węgierska tolerowała u siebie obecność emigrantów, ściganych przez rosyjskie władze. Do Lwowa, Krakowa, Wiednia i Pragi zjeżdżali więc z Rosji rewolucjoniści, lewicowi terroryści, uciekinierzy z zesłania i rozmaici inni antycarscy bojownicy.

Uroczystość rocznicowa pod pomnikiem Włodzimierza Lenina w Nowej Hucie
Archiwum Rynek Główny w Krakowie około 1914 r.

Austriacka policja, owszem, otaczała ich nadzorem, ale nie przeszkadzała w działalności. Zbrojny konflikt z Rosją był tylko kwestią czasu, więc wspieranie wewnętrznej rosyjskiej opozycji było dla Wiednia korzystne. Z tego też względu antyrządowo nastawieni rosyjscy imigranci pozostawali w sferze zainteresowania austriackiego wywiadu.

Po wprowadzeniu autonomii w Galicji zabór ten stał się przystanią dla Polaków, którzy z powodów politycznych musieli uciekać z Kongresówki i Rosji właściwej. Przenosili się tu wydaleni za działalność spiskową ze szkół i uczelni młodzi ludzie (np. Felicjan Sławoj Składkowski), działacze polityczni (Ludwik Waryński, Feliks Dzierżyński), uciekinierzy z syberyjskiej katorgi (Bronisław Piłsudski) lub zesłańcy zwolnieni po odbyciu kary, którzy mieli dość rosyjskiej rzeczywistości (Wacław Sieroszewski).

Po rewolucji 1905 r. bazę dla swojej niepodległościowej działalności uczynił z Galicji Józef Piłsudski. Tutaj zakładał Związek Walki Czynnej i oddziały strzeleckie, tutaj usiłował pozyskać dla swoich idei wsparcie społeczne, polityczne i materialne. Z tych też względów utrzymywał kontakty z austriackim wywiadem, o czym zresztą swego czasu gorąco dyskutowano.

W 1912 r. zaś pod Wawel zjechał człowiek, którego życie splecie się z losem Piłsudskiego - przywódca bolszewików Włodzimierz Lenin.

Prawie Rosja!

Czytaj więcej:

  • Zgodnie z przepisami Lenin jako obcokrajowiec musiał się zarejestrować w lokalnym komisariacie policji. Co napisał w formularzu?
  • Na Podhalu Leninowi bardzo się podobało. Co pisał o tym terenie w liście do matki?
  • Pobyt Lenina w Galicji został w PRL silnie zmitologizowany. Dlaczego?
Pozostało jeszcze 77% treści.

Jeżeli chcesz przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Prenumerata cyfrowa

    Czytaj ten i wszystkie artykuły w ramach prenumeraty już od 2,46 zł dziennie.

    już od
    2,46
    /dzień
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące wycofania zgody znajdziesz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Paweł Stachnik

W związku z ciszą wyborczą komentarze zostały wyłączone, zapraszamy z powrotem w niedzielę wieczorem.

plus.dziennikzachodni.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2018 Polska Press Sp. z o.o.